photo

JAWORZNO

Jaworzno (90 tys. mieszkańców) położone jest we wschodniej części województwa śląskiego, na pograniczu regionów Górnego Śląska i Małopolski. Zajmuje powierzchnię 152,7 km kwadratowych i pod tym względem należy do jednych z największych miast w Polsce. Z Jaworzna samochodem do Katowic dojedzie się w ciągu 20 minut, 40 minut do Krakowa, niewiele ponad godzinę do przejścia granicznego z Republiką Czeską w Cieszynie. W odległości zaledwie 42 km położone jest lotnisko w Krakowie-Balicach, a w odległości 46 km znajduje się lotnisko w Katowicach-Pyrzowicach. W promieniu do 600 km od miasta, znajduje się 6 europejskich stolic: Warszawa, Praga, Bratysława, Wiedeń, Budapeszt i Berlin. Najwyżej położonym punktem jest wzniesienie Przygoń (354,7 m n.p.m.), najniżej – miejsce w dolinie Przemszy (230 m n.p.m.)

Miejscowość swoją nazwę wzięła od słowiańskiej nazwy drzewa Jawor, które występuje na terenie miasta.

Znana mieszkańcom i oparta na etymologii ludowej legenda głosi: W 1330 r. przyszły król Kazimierz III Wielki wracał z Poznania do Krakowa na wezwanie swojego ojca Władysława Łokietka. W rejonie zwanym dziś Pańską Górą napotkał drwali ścinających jawor i zapytał ich, co robią. Wówczas jeden z nich odpowiedział: „My se jawor zno lo tyk, co srybra sukajo” (co można tłumaczyć: My sobie jawor ścinamy, dla tych, co srebra szukają). Na podstawie tej ludowej opowieści powstał obecny herb miasta – rozłożysty jawor i ścinający go dwaj drwale.

Początkowo w Jaworznie wydobywano srebro i ołów z galeny, następnie rudę cynku i żelaza, a w 1767 r. w obecnej dzielnicy miasta – Szczakowej powstała pierwsza polska kopalnia węgla kamiennego i od tego czasu do dzisiaj w mieście wydobywa się ten surowiec.

Po III rozbiorze Polski miasto znalazło się w zaborze austriackim. W latach 1809-1815 Jaworzno wchodziło w skład Księstwa Warszawskiego, w latach 1815-1846 na nim kończyło się terytorium maleńkiej, formalnie niepodległej Rzeczypospolitej Krakowskiej – Wolnego Miasta Krakowa. Od 1846 r. do 1918 r. należała do Wielkiego Księstwa Krakowskiego, w ramach zaboru austriackiego. W czasach rozbiorów na styku rzek Przemszy, Czarnej Przemszy i Białej Przemszy istniał tzw. Trójkąt Trzech Cesarzy, wyznaczający granicę między Austrią, Rosją a Prusami.

W czasie II wojny światowej miasto znalazło się pod okupacją niemiecką. Utworzono tu podobóz obozu koncentracyjnego Auschwitz (Oświęcim), którego więźniowie pracowali w jaworznickich kopalniach, inaczej zwany: Neu-Dachs.

Dynamiczny rozwój miasta nastąpił w drugiej połowie XX w., kiedy napłynęły do niego tysiące ludzi (głównie z południowej Polski) do pracy w przemyśle. W drugiej połowie XX w. do Jaworzna przyłączono okoliczne osady, co za skutkowało powstaniem specyficznego organizmu miejskiego o promienistej strukturze (poszczególne dzielnice oddzielone pasami zieleni).

Organizatorzy

---------------------

Partnerzy